Türkiye'deki 3 milyon 500 bin Suriyeli’den 31 bininin çalışma izni var

Geçici koruma statüsüyle ülkemizde yaşamını sürdüren 3 milyon 500 bin Suriyeli’den yalnızca 31 bininin çalışma izni var. Kayıt dışı çalışan milyonlarca Suriyeli’nin iş hayatlarında cinsiyet eşitsizliği ön plana çıkıyor. Suriyeli kadınların yalnızca yüzde 15’i iş hayatına katılım sağlıyor, çok daha az kendi işletmesine sahip olabiliyor.
Türkiye'deki 3 milyon 500 bin Suriyeli’den 31 bininin çalışma izni var

KOBİ’leri yeni iş fırsatlarıyla tanıştırarak krizden etkilenen ekonomilerin kalkınmasını hedefleyen, uluslararası sivil toplum kuruluşu Building Markets’in hayatlarına dokunduğunu 3 kadın girişimci, hikayeleriyle tüm kadınlara örnek oluyor.


Türkiye’de 2 binden fazla Suriyeli işletmenin hayatına dokunan Building Markets, sağladığı eğitim ve mentorlük desteğinin yanı sıra girişimlerin ulusal ve uluslararası ihaleleri takip etmelerini ve kazanmalarını sağlıyor. Saha araştırmalarından elde ettiği verileri raporlaştırarak yayınlayan Building Markets, Suriyeli girişimlerin ihtiyaçlarını gözler önüne seriyor.

EV YEMEĞİ YAPARAK KORONAVİRÜSTEN ETKİLENEN AİLELERE DESTEK OLDU

Türkiye’de hayata tutunan kadın işletmecilerden Lobna Helli, bombardımanların yoğunlaştığı 2015 yılında Halep’ten kaçarak, Gaziantep’e geldi. 2017 yılında kızlarıyla çikolata ve tatlı sattığı bir dükkan açan Helli, kısa sürede işlerini büyüterek Suriye mutfağını tanıttığı bir restoran kurdu. Bugün kızlarıyla birlikte pişirdikleri ev yapımı yemekleri koronavirüsten olumsuz etkilenen aileler için pişiren Helli, koronavirüs sonrası geleceğe umutla bakıyor.

ÇOCUKLAR İÇİN EĞİTİCİ OYUNCAK ÜRETİYOR

2015 yılında Türkiye’ye gelen Fadia Shaker, Hatay’da yaşayan Suriyeli çocukların eğitimine destek olabilmek için 2 yıl boyunca gönüllü olarak çalıştı. Bu süre boyunca çocukların eğitim ve oyun ihtiyacını karşılamaya çalışan Shaker, pahalı olduğu için alamadığı eğitici oyuncakları üretebilme fikriyle FTWN adlı şirketi kurdu.


3D yazıcılar kullanarak üretilen oyuncaklar uygun fiyatlarıyla hem ulaşılabilir kılınıyor hem de Suriyeli çocukların eğitiminde önemli bir yer tutuyor. Shaker’in ürettiği eğitici oyuncaklar bugün sadece Türkiye’de değil, Ortadoğu’daki çocuklara da ışık oluyor.

KADINLARIN İSTEDİĞİ HER ŞEYİ TEK BİR ORTAMDA TOPLADI

Ahlam Muhibaldeen, 2015 yılında ailesiyle birlikte Suriye’den Hatay’a göç etti. 2018 yılında Gaziantep’e yerleşen Muhibaldeen, çevresindeki kadınların kişisel bakımlarını yaptırabilecekleri, sosyalleşebilecekleri bir güzellik salonu açtı. Zamanla kadınların ihtiyaçlarına göre büyüyen Ay Nour Güzellik Salonu, artık içerisinde bir spor salonunu ve kafeyi de barındırıyor. Coronavirüs krizini başarıyla atlatan Muhibaldeen, gelecekte daha fazla kadına istihdam yaratabileceği yeni iş fikirleri üretmek istiyor.

KADINLAR İŞ HAYATINDAN SOYUTLANIYOR

Suriyeli kadınlar eğitimsizlik, dil bariyeri ve kendilerine biçilen toplumsal roller nedeniyle iş hayatından soyutlanıyor. Suriyeli kadınların yalnızca yüzde 15’i iş hayatına katılım sağlarken çok daha azı kendi işletmesine sahip olabiliyor.

Yaptığı saha araştırmalarıyla KOBİ’lerin ihtiyaçlarını gözler önüne seren Building Markets, son araştırması ‘Suriyeli KOBI’lerde Kadın Girişimciler ve Calışanlar Raporu’ ile kadın girişimcilerin ve istihdamının Türkiye’deki durumunu ele aldı.

KADINLAR PARASINI DAHA AKILCI HARCIYOR

Son on yılda kadınların iş dünyasına katılımının sürekli arttığını ortaya koyan Building Markets raporunda, Dünya Bankası’nın verileri paylaşıldı. Verilere göre 131 ülke 300’den fazla yasal değişiklik gerçekleştirerek kadınların iş hayatına katılımını destekledi. Olumlu gelişmelere rağmen 2,7 milyar kadının erkeklerle aynı iş imkanlarına sahip olamadığı ve kadınların iş hayatına katılmaması nedeniyle dünya ekonomisinde her yıl 6 trilyon dolar kaybedildiği öngörülüyor. Dünya Bankası verileri ayrıca kadınların erkeklere nazaran parasını daha akılcı harcadığını ve daha birikimci olduğunu ortaya koydu. Kadın çalışanlar kazandıklarının yüzde 90’ınını aileleri için harcarken, erkekler için bu rakam sadece yüzde 35’lerde kaldı.

SURİYELİLER 300 MİLYON DOLAR SERMAYE GETİRDİ

Mülteci gruplarında kadının iş hayatına girişinin zorluklarını ele alan rapor, Türkiye’de yaşayan Suriyelilerin ekonomik hayattaki yerine de değindi. Raporda yer alan verilere göre 2017 yılı itibariyle Suriyeliler tarafından açılan 6 bin 33 kayıtlı işletme 300 milyon dolarlık sermaye girdisi sağladı. Türkiye’de yaşayan Suriyelilerin diğer ülkelerin aksine mülteci kamplarında değil de şehirlerde yaşadığına dikkat çeken raporda, 3 milyon 500 bin Suriyelinin ‘geçici koruma’ statüsüyle Türkiye’de yaşadığını ve 2019 rakamlarına göre sadece 31 bin Suriyelinin ‘çalışma iznine’ sahip olduğu ve Suriyeli çalışanların çoğunlukla erkek olduğu vurgulandı.

İÇ SAVAŞ ÖNCESİNDE DE KADINLARIN İŞ HAYATINA KATILIMI DÜŞÜKTÜ

2010 yılında başlayan iç savaş öncesi Suriye’de kadınların iş hayatına katılımını da rakamlara döken Building Markets raporu, savaş öncesi de kadınların iş hayatına katılımının düşük olduğunu ortaya koydu. 2009 yılında yayınlanan Suriye Ulusal Girişimcilik Raporu’na göre kadınların ekonomiye katkısı yalnızca yüzde 4,4 olarak gerçekleşti. Cinsiyet eşitsizliğinin temel sebebini kültürel dinamikler olarak özetleyen Building Markets raporu kadınların ev içerisinde oynadığı roller nedeniyle iş hayatına katılımının engellendiğini belirtti.

EĞİTİMSİZLİK KADINLARI İŞ HAYATINDAN SOYUTLUYOR

Birleşmiş Milletler’in yayınlandığı ‘Geçici Koruma Statüsü’ndeki Kadın ve Kız Çocuklarının İhtiyaç Analizi’nin verilerine yer veren Building Markets raporu, Türkiye’deki Suriyeli kadın ve kız çocuklarının dil bariyerine takılarak temel ihtiyaçlarını gideremediğini, savaş travmalarını atlamadığını ve Türkiye’nin sosyal ve ekonomik hayatından soyutlandıklarını ortaya koydu.

Türkiye’de yaşayan Suriyeli kadın ve kız çocuklarının yüzde 70’i Türkçe konuşamazken, sadece yüzde 7’si dil eğitimine ulaşabiliyor. Suriyeli kadınların yüzde 15’i iş hayatına katılım sağlayabiliyor. En popüler meslekler ise yüzde 30 ile kuaförlük ve yüzde 27 ile terzilik olarak öne çıkıyor. Kadınların iş kurslarına ve eğitimlere ulaşamamasının temel sebebini kadınlara biçilen ‘ev hanımı’ rolü olduğunu vurgulayan raporda, eğitimsizliğin kadınları iş hayatından soyutladığına dikkat çekildi.

2 BİNDEN FAZLA SURİYELİ İŞLETME ARAŞTIRMAYA KATILDI

Türkiye’de bulunan kayıtlı Suriyeli işletmelerden 2 bin 200’üne ulaşan Building Markets, 1.066 işletmeden kadın çalışanlar ve girişimciler hakkında veri alabildi. 1.066 işletmeden sadece 501’i kadın çalışanlara yer verdiğini belirtirken, işletmelerdeki çalışanların yalnızca yüzde 14’ü kadınlardan oluşuyor. Building Markets araştırmasında ortaya çıkan sonuçlara göre kadınların büyük bir çoğunluğu eğitim, kültür, sanat ve eğlence sektörlerinde çalışıyor.

SURİYELİ KADIN GİRİŞİMCİLERİN TEMEL SORUNU: SERMAYE

Suriyeli kadın girişimcilerin sorunlarını da ele alan Building Markets raporu, Suriyeli kadın işletmecilerin yüzde 70’inin gelecek 12 ay içerisinde yeni bir iş planı olduğunu belirtirken, yüzde 85’inin de banka hesabı olduğunu ortaya koydu. Kadın işletmecilerin yüzde 35’i işletmeleri için kredi almayı planlarken, işletmelerin büyümek için ihtiyaç duyduğu rakam ise ortalama 250 bin lira olarak belirtildi. Suriyeli kadınların iş hayatındaki yerini araştıran Building Markets raporu, çoğu küçük işletmelere sahip kadın girişimcilerin yeterli destek almaları halinde daha çok kadına istihdam yaratacağına dikkat çekti.

yaptırabilecekleri, sosyalleşebilecekleri bir güzellik salonu açtı. Zamanla kadınların ihtiyaçlarına göre büyüyen Ay Nour Güzellik Salonu, artık içerisinde bir spor salonunu ve kafeyi de barındırıyor. COVID 19 krizini başarıyla atlatan Muhibaldeen, gelecekte daha fazla kadına istihdam yaratabileceği yeni iş fikirleri üretmek istiyor.