Emeklilik için 9 bin gün doldurmak gerekli mi?

Yaşlılık sigortasından sağlanan haklar; yaşlılık aylığının bağlanması ve toptan ödeme yapılmasını kapsayan bir süreci kapsıyor.
Emeklilik için 9 bin gün doldurmak gerekli mi?

Emeklilik, tüm gelir grubundan insanların elde etmek istediği bir devlet garantisi olarak ortaya çıkıyor. Emekliliğin şartları ülkeden ülkeye değişiyor. Bizim ülkemizde de şartlar yıllar içinde değişikliğe uğrayarak ilerledi. Bu nedenle vatandaşların zihninde emeklilikle ilgili her zaman sorulacak bir sorusu oluyor. 


İşte bu haberde emeklilikle ilgili tüm yeni uygulamalar:

KADINLAR 58, ERKEKLER İSE 60 YAŞINDA EMEKLİ OLUYOR

5510 sayılı Kanunun yürürlüğe girmesinden sonra ilk kez sigortalı olanlardan kadın 58, erkek ise 60 yaşını dolduranlara en az 9 bin gün malullük, yaşlılık ve ölüm sigortaları primi bildirilmiş olma şartıyla yaşlılık aylığı bağlanır.

7 BİN 200 GÜNDEN EMEKLİ OLANLAR DAHA DÜŞÜK AYLIK ALACAK

Ancak 4/1-a sigortalıları için prim gün sayısı şartı 7 bin 200 gün olarak uygulanır. Yani hizmet akdiyle çalışanlara daha kısa süre prim ödenmesi halinde yaşlılık aylığı bağlanabilecektir. Ancak aylık bağlanırken daha az süre prim ödendiği için aylık bağlama oranı düşer ve daha düşük miktarda bir aylık bağlanması söz konusu olur.


2048’DE YAŞ SINIRI ARTACAK

Ayrıca sosyal güvenlik sistemindeki finansman zorlukları nedeniyle ilerideki yıllarda aylık bağlama koşulları ağırlaşacak ve 2036 yılından itibaren bugün için 58 ve 60 olan yaş sınırı her yıl artacak.

 2048 yılından itibaren kadın ve erkek için 65 olarak uygulanacak. Yaş hadlerinin uygulanmasında 28. maddenin 2. fıkrasının (a) bendinde belirtilen prim gün sayısı şartının doldurulduğu tarihte geçerli olan yaş hadleri esas alınır.

ÖZEL DURUMLAR HARİÇ

Bunların dışında bazı özel gruplar için yaşlılık aylığı bağlama koşulları biraz daha hafifletildi. Bunlar şöyle sıralanabilir:

İleri yaştaki sigortalılar için 28. maddenin 2. fıkrasının (a) ve (b) bentlerinde yer alan yaş hadlerine 65 yaşını geçmemek üzere 3 yıl eklenmek ve adlarına en az 5 bin 400 gün malullük, yaşlılık ve ölüm sigortaları primi bildirilmiş olmak şartıyla yaşlılık aylığı bağlanabilir.

Sigortalı olarak ilk defa çalışmaya başladığı tarihten önce 5510 sayılı Kanunun 25/2 maddesine göre malul sayılmayı gerektirecek derecede hastalık veya engelliliği bulunan bu nedenle malullük aylığından yararlanamayan sigortalılara en az 15 yıldan beri sigortalı bulunmak ve en az 3 bin 960 gün malullük, yaşlılık ve ölüm sigortaları primi bildirilmiş olmak şartıyla yaşlılık aylığı bağlanır.

YAŞ ARANMAMASI İÇİN RAPOR VE TIBBİ BELGE GEREKLİ

Kurumca yetkilendirilen sağlık hizmet sunucularının sağlık kurullarınca usulüne uygun düzenlenecek raporlar ve dayanağı tıbbi belgelerin incelenmesi sonucu, kurum sağlık kurulunca çalışma gücündeki kayıp oranının yüzde 50-59 arasında olduğu anlaşılan sigortalılar, en az 16 yıldan beri sigortalı olmaları ve 4 bin 320 gün; yüzde 40-49 arasında olduğu anlaşılan sigortalılar, en az 18 yıldan beri sigortalı olmaları ve 4 bin 680 gün malullük, yaşlılık ve ölüm sigortaları primi bildirilmiş olmak kaydıyla yaş aranmaksızın yaşlılık aylığına hak kazanır.

MADENCİLERİN YAŞ HADDİ FARKLI

Bakanlıkça tespit edilen maden işyerlerinin yer altı işlerinde sürekli veya münavebeli olarak en az 20 yıldan beri çalışan sigortalılar için 2. Fıkrada belirtilen yaş haddi 50 olarak uygulanır.

ERKEN YAŞLANAN SİGORTALILAR DA HAK KAZANABİLİYOR

55 yaşını dolduran ve erken yaşlanmış olduğu tespit edilen sigortalılar yaş dışındaki şartları taşıyorlarsa, yaşlılık aylığına hak kazanıyor.

Emeklilik veya yaşlılık aylığı bağlanması talebinde bulunan kadın sigortalılardan, başka birinin sürekli bakımına muhtaç derecede ağır engelli çocuğu bulunanların, 5510 sayılı Kanunun yürürlüğe girdiği tarihten sonra geçen prim ödeme gün sayılarının 4’te 1’i, prim ödeme gün sayıları toplamına eklenir ve eklenen bu süreler emeklilik yaş hadlerinden de indirilir. 4/1-a sigortalılarının yaşlılık aylığından yararlanabilmeleri için, çalıştıkları işten ayrıldıktan sonra yazılı istekte bulunmaları gerekir.

4/1-b sigortalılarının yaşlılık aylığından yararlanabilmeleri için sigortalılığa esas faaliyetlerine son verip vermeyeceklerini beyan ettikten sonra, yazılı istekte bulunmaları ve yazılı istekte bulundukları tarihte genel sağlık sigortası primi dâhil kendi sigortalılığı nedeniyle prim ve prime ilişkin her türlü borcunun olmaması zorunlu.

EMEKLİYE SEVK OLDUKTAN SONRA İŞİ BIRAKMA ŞARTI

4/1-c sigortalılarının yaşlılık aylığından yararlanabilmeleri için, istekleri üzerine yetkili makamdan emekliye sevk onayı alındıktan sonra ilişkilerinin kesilmesi şartı var.

YAŞLILIK AYLIĞININ HESAPLANMASI

Yaşlılık aylığı, sigortalıların ortalama aylık kazançları ile aylık bağlama oranının çarpımı sonucu bulunan tutar. Ancak 4/1-c sigortalıları yani kamu çalışanları, eğer 5510 sayılı Kanunun yürürlüğe girmesinden sonra çalışmaya başlamışlarsa yaşlılık aylıkları aynı şekilde hesaplanır. Daha önceki tarihlerde çalışmaya başlayan kamu çalışanlarının yaşlılık aylıkları 5434 sayılı T.C. Emekli Sandığı hükümlerine göre hesaplanır.

YAŞLILIK AYLIĞININ BAŞLANGICI, KESİLMESİ VEYA SOSYAL GÜVENLİK DESTEK PRİMİ ÖDENMESİ

4/1-a ve 4/1-b sigortalılarına yaşlılık aylığına hak kazanmışlarsa, yazılı istekte bulundukları tarihi izleyen aybaşından itibaren yaşlılık aylığı bağlanır.

4/1-c sigortalılarına da yaşlılık aylığına hak kazanmışlarsa, görevleriyle ilişkilerinin kesildiği tarihi izleyen aybaşından itibaren yaşlılık aylığı bağlanır. 4/1-c sigortalılarından her ne şekilde olursa olsun görevinden ayrılmış ve daha sonra başka bir sigortalılık haline tabi olarak çalışmamış olanlar ile kontrol muayenesi sonucu aylığı kesilenlerden yaşlılık aylığına hak kazananlara, istek tarihini izleyen aybaşından itibaren aylık bağlanır.

Yaşlılık aylığı ödenmesine başlanacağı tarihte hastalık sigortasından geçici iş göremezlik ödeneği almakta olan sigortalının yaşlılık aylığı, geçici iş göremezlik ödeneği süresi bittikten sonraki aybaşından başlar. Ancak yaşlılık aylığı daha fazlaysa, aradaki fark yaşlılık aylığına hak kazanma tarihinden itibaren verilir.

5510 sayılı Kanun yürürlüğe girdikten sonra ilk defa sigortalı olanlardan yaşlılık aylığı bağlandıktan sonra yeniden sigortalı olarak çalışmaya başlayanların yaşlılık aylıkları kesilir. Böylece, Sosyal güvenlik destek primi (SGDP) ödeyerek yaşlılık aylığının kesilmeden çalışılması uygulamasına son verildi. Ancak kazanılmış haklar bakımından ve değişik sigortalılık statüleri açısından SGDP bazı hallerde devam eden bir uygulama.

SOSYAL GÜVENLİK DESTEK PRİMİ ÖDEYEREK ÇALIŞMAK

Yaşlılık sigortasından yararlanarak yaşlılık aylığı bağlananların işten ayrılmaları yani sigortalı olarak çalışmayı sona erdirmeleri esas. Ancak çeşitli nedenlerle yeniden sigortalı olarak çalışmak isteyenler olabilir. Bu durumda bağlanmış olan yaşlılık aylığı kesilir.

SGDP ödemek suretiyle çalışmak ise istisnai bir uygulamadır. Kendilerine yaşlılık aylığı bağlananlar bu yaşlılık aylığı kesilmeden tekrar sigortalı olarak çalışmaya başlarlarsa hem yaşlılık aylığı almaya devam eder hem de yeni girdikleri işten ücretlerini alırlar. Ancak bu durumda SGDP öderler ve uzun süreli sigorta kolları ile ilişkilendirilmezler yani malullük yaşlılık ve ölüm sigortası primi ödemezler. Bunun doğal sonucu olarak da SGDP ödenerek çalışılan süreler sigortalılık süresine dahil edilmez. Bu durumdakiler tekrar işten ayrıldıklarında almakta oldukları yaşlılık aylığını almaya devam ederler.

Yaşlılık aylığı bağlama oranında artış olmaz. Çünkü daha önce de belirtildiği gibi SGDP ödeyerek çalışılan süre sigortalılık süresine eklenmez. 5510 sayılı Kanun yürürlüğe girdikten sonra ilk kez sigortalı olanlar için SGDP ödeyerek çalışma hakkı bulunmaz. SGDP ile çalışma hakkı 5510 sayılı Kanun yürürlüğe girmeden önce sigortalı olanlar ve yaşlılık aylığı almakta olanlar için var. Bu durumda 5510 sayılı Kanun döneminde SGDP ödeyerek çalışabileceklerin durumları geçici maddeler kapsamında kısaca şu şekilde özetlenebilir:

 *4/1-a Sigortalıları Bakımından (işçiler).

*5510 sayılı Kanun döneminden önce sigortalı olanlar.

*Vazife malullüğü-malullük- yaşlılık-emekli aylığı bağlananlar.

*5510 sayılı Kanun yürürlüğe girdiğinde SGDP ile çalışmakta olanlar.

Bu 3 guruba girenler yalnızca iş kazası-meslek hastalığı sigortası kapsamında sigortalı kabul edilirler. Eski mevzuata tabi olarak 506 sayılı Kanuna göre yüzde 30 oranında prim öderler. Ayrıca 5510 sayılı Kanun uyarınca yüzde 2 oranında kısa vadeli sigorta kolları için prim öderler. Yüzde 2’lik primin 4’te 1’i sigortalı, 4’te 3’ü işveren tarafından ödenir.

4/1-B SİGORTALILARI, YANİ BAĞIMSIZ ÇALIŞANLAR

Bağımsız olarak kendi nam ve hesabına çalışan 4/1-b sigortalıları 5510 sayılı Kanun döneminde de SGDP ile çalışabilir. Bunun için yazılı talepte bulunmaları yeterlidir. Bu durumdakiler aldıkları yaşlılık aylığının yüzde 10’u oranında SGDP öderler. Kısa vadeli sigorta kolları için prim ödemez. SGDP miktarı aldıkları yaşlılık aylığından kesilerek tahsil edilir.

4/1-C SİGORTALILARI, YANİ MEMURLAR KAMU GÖREVLİLERİ

Memurlar ve diğer kamu görevlileri işçi olarak ya da serbest meslek mensubu olarak SGDP ödeyerek çalışmalarını sürdürebilir.

YAŞLILIK TOPTAN ÖDEMESİ

Toptan ödeme, malullük ve yaşlılık aylığı bağlanması imkânı olmayan sigortalılara bazı şartları yerine getirmişlerse, kendileri için ödenen veya bildirilen primlerin toplu para olarak geri verilmesidir.

4/1-a ve 4/1-b sigortalıları ve ilk kez 5510 sayılı Kanun kapsamında sigortalı olan 4/1-c sigortalıları, herhangi bir nedenle işten ayrılır, işyerini kapatır ve yaşlılık aylığı bağlanması için gerekli yaş şartlarını doldurdukları halde kendilerine malullük ve yaşlılık aylığı bağlanmasına sigortalılık süresi prim ödeme gün sayısı yetmediği için imkan yoksa, 4/1-a ve 4/1-c sigortalısı iseler kendi adlarına bildirilen, 4/1-b sigortalısı iseler ödedikleri malullük, yaşlılık ve ölüm sigortaları primlerinin her yıla ait tutarının bugünkü değerleri hesaplanıp toplanarak toptan ödeme şeklinde verilir.

SİGORTALILIK SÜRESİNİ TEKRAR CANLANDIRMA / İHYA

İhya ise, toptan ödeme yapılarak hizmetleri tasfiye edilenlerin, tasfiye edilen hizmetlerinin yani sigortalılık sürelerinin yeniden canlandırılması ve işlerlik kazandırılması olarak tarif edilir.

5510 sayılı Kanuna göre toptan ödeme yapılarak hizmetleri tasfiye edilmiş bulunanlar, yeniden çalışmaya başlarlar, kendileri için malullük, yaşlılık ve ölüm sigortaları primi bildirilirse ve yazılı olarak kuruma başvururlarsa, toptan ödeme tutarının ödendiği tarih ile kuruma yazılı başvuru tarihi arasında geçen yıllar için güncelleme katsayıları ile güncellenerek bulunan tutar yani toptan ödeme tutarının bugünkü değeri, ilgiliye bildirilir.

Bildirim tarihini izleyen ayın sonuna kadar bu tutar kuruma ödenirse, bu hizmetler ihya edilir. Yani sigortalılık süresi olarak dikkate alınır ve değerlendirilir.