Celal Bayar'ın Türk ekonomisine katkıları unutulmaz

Milli Mücadele'de Ege'de Yunanlılara karşı aktif rol alan Türkiye'nin üçüncü Cumhurbaşkanı Celal Bayar'a, Balıkesir Kongresi öncesinde "Sivil Alay Komutanlığı", kongrede ise "Akhisar Milli Alay Kumandanlığı" unvanı verildi. İktisadi anlamda genç Cumhuriyete önemli katkılar sağladı. Celal Bayar'ın vefatının üzerinden 34 yıl geçti.
Celal Bayar'ın Türk ekonomisine katkıları unutulmaz

Hukuk ve bankacılık alanlarında çalışan Celal Bayar, son Osmanlı Mebusan Meclisinde milletvekili idi. Kurtuluş savaşında etkin görev aldı. Savaştan sonra Büyük Millet Meclisinde milletvekili olarak görev alan Bayar, 27 Şubat 1921'de İktisat Bakanı oldu.


GENÇ İKTİSAT BAKANI OSMANLI'NIN BORÇLARI KONUSUNDAKİ ÖNERİSİ İLE LOZAN'DA DİKKAT ÇEKTİ

Lozan Barış Konferansı'na danışman göreviyle katılan Bayar, Osmanlı borçları ve bunların ödeme şekliyle ilgili önerisiyle dikkatleri üzerine çekti. Borçların altın yerine kuponla ödeme yöntemini öneren Bayar, böylece genç Cumhuriyetin ekonomik yükünün büyük oranda hafifletmesinin zeminini hazırladı. 1923 seçimlerinden sonra İkinci Büyük Millet Meclisi'ne İzmir milletvekili olarak giren Bayar, 1924 yılının Mart ayında Mübadele, İmar ve İskan Bakanlığına atandı ve İş Bankası'nın kuruluşunu organize etmek üzere aynı yılın Temmuz ayında bu görevinden istifa etti.

CELAL BAYAR MİLLİ MÜCADELEDE ETKİN GÖREV ÜSTLENDİ

Bayar'ın Milli Mücadele yıllarındaki bu gayretleri, Türkiye Cumhuriyeti'nin kurucusu, Milli Mücadele'nin lideri Mustafa Kemal Atatürk'ün övgüsüne de neden oldu. Nutuk'ta Bayar'ın ismine yer veren Atatürk, şu ifadeleri kullandı: "Aydın dolaylarında, İzmir'in işgalinden sonra, asker ve halktan bazı vatanseverler, Yunanlılara karşı savunma, halkı cesaretlendirme ve silahlı milli teşkilat kurma gayretleriyle çalışıyorlardı. Bu arada İzmir'den ad ve kıyafet değiştirerek o bölgeye gitmiş olan Celal Bey'in (İzmir Milletvekili Celal Bey'dir) gayret ve fedakarlığı anılmaya değer."

SON OSMANLI MESBUSAN MECLİSİNDE SARUHAN SANCAĞI MİLLETVEKİLİYDİ

Osmanlı Mebusan Meclisi'nin toplanması için yapılan 1919 seçimlerinde Saruhan (Manisa) mebusu adayı olarak gösterilen Celal Bayar, milletvekili seçilerek İstanbul'da toplanacak olan son Osmanlı Mebusan Meclisi'ne katılma hakkını elde etti. İstanbul hükümetinin "arananlar ve yakalanacaklar" listesinde yer almasına rağmen Bayar, 12 Ocak 1920'de toplanan son Osmanlı Mebusan Meclisi'ne Saruhan Sancağı milletvekili olarak katıldı. İstanbul ve Osmanlı Mebusan Meclisi 16 Mart 1920'de işgal edilirken, Milli Mücadele taraftarı vekiller Malta'ya sürgüne gönderildi. Ancak Bayar, Meclis'in işgal edileceği haberini önceden öğrendiği için Malta'ya sürgün edilmekten son anda kurtuldu. Malta'ya sürgüne gönderilenler haricindeki Osmanlı Mebusan Meclisi üyeleri Milli Mücadele'nin merkezi Ankara'da toplanmaya başladı.


MECLİS AÇILDIĞINDA ANZAVUR AYAKLANMASINI BASTIRIYORDU

Bayar, Atatürk'ten aldığı talimatla Anzavur Ayaklanması'nı bastırma görevini yerine getirdiği sıralarda Büyük Millet Meclisi 23 Nisan 1920 tarihinde Ankara'da açıldı. Bu nedenle Bayar, Meclis'e 2 hafta geç katıldı.

İŞ BANKASI'NIN KURULMASINDA BÜYÜK ROLÜ VAR

İş Bankası'nın kurulmasında önemli rol oynayan Bayar, 1932 yılına kadar bankanın genel müdürlüğünü üstlendi.

Bayar, 1932-1937 yılları arasında İktisat Bakanlığı görevini sürdürürken, 1937-1939 yılları arasında başbakanlık yaptı.

ÇOK PARTİLİ YAŞAMA GEÇİLDİĞİNDE CUMHURBAŞKANI OLMUŞTU

Mustafa Kemal Atatürk'ün 10 Kasım 1938 yılında vefat etmesinin ardından Celal Bayar, Mareşal Fevzi Çakmak ile istişare ederek, aralarında yaşanan birçok görüş ayrılığına rağmen İsmet İnönü'nün Cumhurbaşkanı seçilmesini destekledi.

Bayar, daha sonra siyasi yaşamını İzmir milletvekili olarak sürdürdü.

Çok partili siyasi yaşamın başlaması üzerine 1946 yılının Ocak ayında Adnan Menderes, Fuat Köprülü ve Refik Koraltan ile Demokrat Parti'yi (DP) kuran Bayar, parti başkanlığına getirildi.

Mayıs 1950'de halkın büyük desteğiyle iş başına gelen DP iktidarında Celal Bayar Cumhurbaşkanı, Refik Koraltan TBMM Başkanı oldu. Birinci Adnan Menderes hükümeti 22 Mayıs 1950 tarihinde göreve başladı.

Bayar, 22 Mayıs 1950'de Türkiye Büyük Millet Meclisince Türkiye'nin üçüncü cumhurbaşkanı seçildi.

YASSIADA MAHKEMELERİNDE ÖNCE İDAMA MAHKUM OLDU, SONRA CEZASI MÜHEBBETE ÇEVRİLDİ VE EN SON SERBEST BIRAKILDI

Demokratikleşme ve özgürleşme alanında önemli çalışmalara imza atan Bayar ve arkadaşlarının "Yeter söz milletin" sloganıyla çıktıkları yol, 27 Mayıs 1960 askeri darbesiyle son buldu.

Cumhurbaşkanı Celal Bayar, Başbakan Adnan Menderes, hükümet üyeleri, DP'li milletvekilleri, Genelkurmay Başkanı Orgeneral Rüştü Erdelhun ile asker ve bazı üst düzey kamu görevlileri gözaltına alındı. Tüm tutuklular, Yassıada'da hapsedildi.

Yassıada'daki yargılamalar, 14 Ekim 1960'ta başlayıp 15 Eylül 1961'de karara bağlandı. Toplam 19 dosyada toplanan davalar, "Anayasayı ihlal" davasıyla birleştirildi.

Yargılamalar neticesinde Bayar, 15 Eylül 1961'de Yassıada Mahkemesi tarafından idama mahkum edildi.

Yaş haddi nedeniyle cezası, müebbet hapse çevrilen Bayar, 7 Kasım 1964'te rahatsızlığı nedeniyle serbest bırakıldı.

22 TEMMUZ ÖLÜM YILDÖNÜMÜ

Celal Bayar, bundan tam 34 yıl önce 22 Ağustos 1986'da İstanbul'da vefat etti.